Wat kun je doen als je kind steeds door anderen heen praat?

Stel je voor: je zit gezellig bij elkaar, misschien wel op visite bij opa en oma of met vrienden aan tafel. Je kind zit erbij en opeens begint het te praten, precies op het moment dat iemand anders aan het woord is.

Het is een geluid dat elke ouder kent: dat constante door elkaar heen praten. Het voelt ongemakkelijk, je schrikt er soms zelfs van, en je vraagt je af: “Waarom doet hij of zij dit toch?” en “Hoe leer ik mijn kind luisteren?”. Gelukkig is dit gedrag heel normaal bij kinderen, maar het betekent niet dat je er niets aan kunt doen.

Het is vooral een kwestie van begrijpen waarom het gebeurt en consequent oefenen.

In dit artikel lees je wat je kunt doen om het rumoer in huis of op visite te verminderen. We gaan voor een duidelijke aanpak, zonder ingewikkelde theorie, maar wel met resultaat.

Waarom praat je kind door anderen heen?

Voordat je begint met corrigeren, is het slim om te begrijpen wat er in het hoofd van je kind omgaat. Kinderen zijn niet per se onbeschoft, hoewel het soms wel zo voelt. Hun brein is nog volop in ontwikkeling.

Bij peuters en kleuters zit de impulscontrole nog in de kinderschoenen. Ze horen iets en moeten meteen reageren, zonder na te denken over de sociale regels.

Ze zijn vaak nogal egocentrisch ingesteld; hun gedachte is het allerbelangrijkste op dat moment. Bij oudere kinderen, denk aan kinderen uit de basisschoolleeftijd, kan het ook liggen aan spanning of enthousiasme.

Ze willen graag meedoen en hebben soms het gevoel dat ze hun verhaal kwijt moeten op het moment dat de aandacht verschuift. Een kind met ADHD of ADD heeft hier overigens vaker moeite mee; hun filter werkt net even anders. Ze weten wel dat het hoort om te wachten, maar de prikkel om nu te praten is sterker.

De kracht van visuele signalen

Kindertaal is vaak concreter dan gesproken woorden. Als je steeds roept: “Luister nou eens!” of “Laat de ander uitpraten!”, kan het zijn dat je kind de boodschap niet meer hoort omdat het teveel herhaling is.

Een stilte-gebaar

Een visuele aanpak werkt vaak veel effectiever. Spreek met je kind een stilte-gebaar af.

Dit kan een hand op je eigen borst zijn, een vinger voor de mond (hoewel dat soms te negatief kan overkomen) of simpelweg je hand open en rustig ophouden. Als je kind door de ander heen praat, laat je dat gebaar zien. Het is een vriendelijke maar duidelijke reminder: “Wacht even, ik ben er zo.” Het voordeel is dat je niet steeds hoeft te praten en de sfeer niet verstoort. Thuis, tijdens het eten, kun je werken met een ‘spreekbeurt-stok’ of een ander voorwerp.

De spreekbeurt-stok

Alleen de persoon die dat voorwerp in handen heeft, mag praten. De anderen moeten luisteren.

Dit klinkt kinderachtig, maar het werkt verrassend goed, ook voor tieners. Het maakt de onzichtbare regels zichtbaar. Als je kind door de ander heen praat, wijs je gewoon naar de stok.

Gebruik de timer-methode

Kinderen hebben vaak geen besef van tijd. Twee minuten wachten kan voor een kleuter een eeuwigheid voelen.

Een timer is hierbij je beste vriend. Je kunt een zandloper gebruiken voor de kleintjes of een digitale timer voor oudere kinderen.

1. Leg uit dat iedereen evenveel tijd krijgt om te praten.
2. Stel de timer in op bijvoorbeeld twee minuten (afhankelijk van de leeftijd).
3. Je kind mag praten zolang de timer loopt.
4. Daarna is het wachten totdat de ander uitgepraat is.

Deze methode heet wel eens de ‘beurt-methode’: Het voordeel van de timer is dat het objectief is. Het is niet meer jij die zegt dat het genoeg is geweest; het is de tijd. Dat voorkomt discussies.

Positief bekrachtigen: de kracht van lof

We zijn vaak geneigd om alleen te reageren als het misgaat. “Niet doorpraten!” of “Laat mama even uitpraten!”.

Maar wat als je juist heel nadrukkelijk complimenteert als het wél lukt? Spreek af dat je gaat oefenen met luisteren. Als je kind rustig wacht totdat de ander klaar is, geef daar dan direct complimenten over.

Zeg niet alleen “Goed zo”, maar wees specifiek: “Ik vond het heel fijn dat je zo netjes wachtte terwijl ik aan het vertellen was. Dat vind ik heel attent van je.”

Kinderen doen graag dingen waar ze een compliment voor krijgen. Als je het gedrag van rustig wachten beloont, zal je kind dit vaker laten zien.

Dit heet positieve bekrachtiging en is een van de krachtigste opvoedmiddelen die er bestaat.

De één-op-één-methode: de aandacht vooraf

Soms praten kinderen door anderen heen omdat ze onvoldoende aandacht krijgen. Ze voelen zich onzichtig.

Vooral als je druk bent of als er meerdere kinderen zijn, kan een kind proberen om via herrie aandacht te trekken.

Probeer eens de volgende aanpak: voordat je in een sociale situatie komt, neem je even een moment voor je kind. Zeg bijvoorbeeld: “Straks gaan we eten bij opa en oma. Ik weet dat het soms druk is, maar ik wil dat je weet dat ik naar je luister.

Als je wat te vertellen hebt, steek dan je hand op, dan kijk ik naar je.” Geef je kind vooraf al even de aandacht die het nodig heeft. Als een emmer water al vol is, loopt het niet over. Als je kind zich gezien voelt, hoeft hij of zij niet te schreeuwen om gehoord te worden.

De omgeving aanpassen

De omgeving speelt een grote rol. Als het thuis constant rumoerig is, met veel achtergrondgeluid van de televisie of radio, is de prikkeling te hoog.

• Zet de televisie uit tijdens het eten.
• Zorg voor een rustige eettafel zonder afleiding.
• Probeer oogcontact te maken als je kind iets zegt.

Kinderen worden hier onrustig van en kunnen moeilijker hun beurt afwachten. Een rustige omgeving helpt het kind om zijn impulsen beter te beheersen.

Wat als het niet lukt? Blijf geduldig

Het afleren van een gewoonte duurt even. Het is niet iets wat je in één dag oplost.

Het is een proces van herhalen, herhalen en nog eens herhalen. Soms gaat het een week goed en opeens is er weer een dag dat het misgaat. Dat is niet erg, dat hoort erbij.

Probeer boosheid te vermijden. Als je boos wordt, leert je kind vooral dat doorpraten leidt tot negatieve aandacht.

Blijf rustig, corrigeer duidelijk maar liefdevol. Geef aan wat je wél wilt zien in plaats van wat niet mag. En vergeet niet: jij bent het rolmodel. Als jij zelf door je kind heen praat, of door je partner, zal je kind dat kopiëren.

Conclusie

Oefen dus zelf ook de kunst van het luisteren. Laat je kind zien dat je wacht tot de ander uitgesproken is, zelfs als je het niet eens bent of haast hebt.

Wanneer je kind steeds door anderen heen praat, is dat vervelend, maar het is een uitdaging die je samen kunt aangaan. Door gebruik te maken van visuele signalen, timers, positieve aandacht en een rustige omgeving, geef je je kind de tools om beter te leren luisteren. Het vraagt tijd en geduld, maar het resultaat is een fijner gesprek aan tafel en een kind dat zich sociaal kan ontwikkelen. En dat is wat we willen, toch?